Экспанат месяца — музей-запаведнік «Нясвіж»
Экспанат месяца

Экспанат месяца

6.jpg
Шпалера «Трыумф Цэзара»
  • У 2012 г. зборы Нясвіжскага музея-запаведніка папоўніліся ўнікальным прадметам, шпалерай пад назвай «Трыумф Цэзара», вытворчасць якога прыходзіцца на сярэдзіну XVI ст, У шматлікіх СМІ яго называлі самым рарытэтным габеленам у Беларусі. На сённяшні дзень у музеях свету выяўлена ўсяго 11 шпалер з серыі «Гісторыя Юлія Цэзара». (Шпалеры, габелены, – тканыя насценныя дываны з сюжэтнымі або арнаментальнымі выявамі – займалі важную ролю ў афармленні еўрапейскага інтэр’еру, пачынаючы з эпохі Сярэднявечча. Іх выкарыстанне дазваляла захоўваць цяпло ў палацавых памяшканнях і – у выглядзе рассоўных завес на колцах – раздзяляць буйныя залы на невялікія ўтульныя пакоі. Габелены ўпрыгожвалі саборы і ратушы, а падчас святаў – балконы, вокны і сцены дамоў).
  • Шпалера «Трыумф Цэзара» была выстаўлена на продаж французскім аўкцыёнам Rouillc у 2006 г. (лот № 114) пад назвай «Трыумф Цэзара» другая палова XVI ст., г. Брусель, воўна, шоўк; ткацтва; 320 х 460 см). На шпалеры прадстаўлена дынамічная сцэна лютай бітвы пад сценамі крэпасці. На пярэднім плане паказаны тры воіны, якія атакуюць: два лучнікі і адзін капейнік. Насустрач ім, з боку крэпасці, па целам загінуўшых і параненых салдат, бяжыць праціўнік ў даспехах. Яго шчыт, ногі і галава прабіты стрэламі, нягледзячы на гэта, ён працягвае наступаць. Лучнік без шлема, у сінім панцыры і скураной туніцы імкнецца наперад, накіроўваючы свой лук на ворага. За ім, у чырвоным лускаватым даспеху, другі лучнік рыхтуецца да выстралу. Перад імі трэці воін цэліць у ворага кап’ем. На заднім плане з двух бакоў два атрады рымскай конніцы накіроўваюцца да крэпасці. Іх штандары ўвенчаны чорным арлом, а таксама літарамі: S.P.Q.R. – абрэвіятура рымска-рэспубліканскага дэвіза “Senatus Populusque Romanus” («Сенат і грамадзяне Рыму»). На гарызонце відаць раскінуты палатачны лагер. Злева ад яго ўзвышаецца ўмацаванне, якое таксама штурмуюць рымскія салдаты. Бардзюр вакол цэнтральнага поля ўяўляе сабой гірлянду з кветак, лістоў і садавіны паміж дзвюмя вузкімі стужкамі са спіральным арнаментам. Шпалера мела нездавальняючы стан захаванасці, таму было прынята рашэнне аб рэстаўрацыі. Габелен быў рэстаўраваны ў 2013-2014 гг. у Цэнтры рэстаўрацыі ім. П. Гудзінаса ў Літве. Зараз шпалера ўпрыгожвае сцены Тэатральнай залы.

alt
Вядома, што Мікалай Радзівіл Чорны ў 1550-я гг. замовіў у Фландрыі шпалеры з выявай радавога гербу. Вытворчасць мясцовых шпалер была закладзена ў пачатку XVIII ст. княгіняй Ганнай Катажынай (з Сангушкаў) Радзівіл у г. Нясвіж, дзе размяшчаўся мастацкі двор і ў в. Карэлічы, а затым працягнута яе сынамі Іеранімам Фларыянам і Міхаілам Казімірам Радзівілам Рыбанькай. Асноўныя мастацкія сюжэты былі ўзяты з гісторыі роду Радзівіллаў, таксама ствараліся серыі партрэтаў, сюжэты на рэлігійную і ваенную тэматыку прыдворнымі мастакамі Ксаверыем Дамінікам Гесскім, Юзэфам Ксаверыем Гесскім, Міхаілам Скажыцкім, Андрэем і Канстанцінам Петрановічамі. Прыдворныя мастакі выкарыстоўвалі батальныя схемы картонаў фламандцаў Ван дер Мулена і Л. дер Хондта, прыдворнага мастака баварскіх курфюрстаў. Па архіўных звестках вядомы імёны радзівілаўскіх габеленшчыц: Марыя Кулакоўская, Анастасія Маркевіч, Тэрэза Лютніцкая, (?) Місюкевіч, (?) Музуркевіч, (?)Антахоўская і інш. Прадукцыя мануфактур Нясвіжа і Карэліч захоўваецца ў калекцыях Лонданскага і Парыжскага музеяў, Львоўскага гістарычнага музея, Кракаўскага нацыянальнага музея, габелены «Міфалагічнай серыі» былі падараны самімі Радзівілламі віленскаму кафедэральнаму касцёлу.
alt