Той самы першы год вайны...
У гэтыя дні мы ўзгадваем журботную дату - 22 чэрвеня - Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа. 85 гадоў таму ў гэты дзень пачалася Вялікая Айчынная вайна, якая па ахопу тэрыторыі, колькасці сіл і сродкаў, што ўдзельнічалі ў ёй, вялікім чалавечым ахвярам і працягласці з'яўляецца найбуйнейшай у гісторыі і галоўным зместам Другой Сусветнай вайны, якая ахапіла большую частку зямнога шара.
У нашай краіне ўспамінаюць тых, хто коштам свайго жыцця выканаў абавязак па абароне Радзімы, усіх загінуўшых ад рук фашыстаў і памерлых у тыле ад голаду і нягод. Кошт Перамогі аказаўся занадта высокім — загінуў кожны трэці.
Сёння мы ўзгадваем хроніку самага доўгага дня.
04.00-04.30 З боку германскіх войскаў раптоўна быў адкрыты артылерыйскі агонь. Найбольш інтэнсіўна ён вёўся па ваенных гарадках у Брэсце і, асабліва па Брэсцкай крэпасці.
Пачатак барацьбы за крэпасць апісана ў кароткай справаздачы аб дзеяннях 6-й стралковай дывізіі:
«У 4 гадзіны раніцы 22 чэрвеня быў адкрыты ўраганны агонь па казармах, па выхадах з казармаў у цэнтральнай частцы крэпасці, па мастах і ўваходных варотах і дамах начальніцкага складу. Гэты налёт унёс замяшанне і выклікаў паніку сярод чырвонаармейскага складу. Камандны склад, які падвергся ў сваіх кватэрах нападу, быў часткова знішчаны».
04.30 Камандуючы Запаве генерал арміі Д. Г. Паўлаў патэлефанаваў 1-му сакратару ЦК Кампартыі Беларусі П. К. Панамарэнку і далажыў, што з 04.00 па ўсёй лініі мяжы, асабліва каля Брэста і Гродна, ідуць баі; самалёты саперніка бамбуюць заходнія раёны Беларусі.
05.30 Панамарэнка аператыўна сабраў партыйных і савецкіх кіраўнікоў рэспублікі і паведаміў ім аб нападзе.
У гэты час пры падтрымцы артылерыі і пад прыкрыццём авіяцыі войскі 2-й нямецкай танкавай групы і 4-й арміі пачалі фарсіраваць р. Заходні Буг.
06.00 У Маскве як быццам усё звычайна. Пачаліся перадачы ўсесаюзнага радыё. Урок гімнастыкі, "Піянерская зорка", у газетах абмяркоўваюцца надзённыя справы.
За акіянам газеты друкуюць пад велізарнымі аншлагамі - "Германія напала на Савецкі саюз".
07.00 У штабе Заходняга фронту ўсімі мерамі беспаспяхова спрабавалі аднавіць страчаную сувязь са штабамі войскаў і карпусоў. Правадная сувязь на лініях была пашкоджана бамбёжкай. Радыёсувязь па розных прычынах была страчана. Пасыланыя штабам у войскі афіцэры сувязі - парашутысты на сувязь не выходзілі.
07.15 У акругі была перададзена дырэктыва №2 наркама абароны, складзеная ў Крамлі і адрэдагаваная Сталіным:
«1. Войскам усімі сіламі і сродкамі абрынуцца на варожыя сілы і знішчыць іх у раёнах, дзе яны парушылі савецкую мяжу. У далейшым да асаблівага распараджэння наземнымі войскамі мяжу не пераходзіць.
2. Выведвальнай і баявой авіяцыі ўсталяваць месцы засяроджвання авіяцыі суперніка і групоўку яго наземных войскаў. Магутнымі ўдарамі бамбавальнай і штурмавой авіяцыі знішчыць авіяцыю на аэрадромах суперніка і разбамбаваць асноўныя групоўкі яго наземных войскаў. Удары авіяцыяй наносіць на глыбіню германскай тэрыторыі да 100-150 кіламетраў, разбамбаваць Кёнігсберг і Мемель. На тэрыторыю Фінляндыі і Румыніі да асаблівых указанняў налётаў не рабіць».
09.30 Прыняты ўказ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб мабілізацыі ваеннаабавязаных па Ленінградскім, Прыбалтыйскім асаблівым, Заходнім асаблівым, Кіеўскім асаблівым, Адэскім, Харкаўскім, Арлоўскім, Маскоўскім Архангельскім, Уральскім, Сібірскім, Прыволжскім-Паўволскім-Поўначы.
12.15 Намеснік Старшыні СНК СССР і наркам замежных спраў В. М. Молатаў паведаміў аб нападзенні Германіі на СССР: «Сёння ў 4 гадзіны раніцы, без прад'яўлення якіх-небудзь прэтэнзій да Савецкага Саюза, без аб'яўлення вайны, германскія войскі напалі на нашу краіну, атакавалі нашы межы ў бомбах Севастопаль, Каўнас і некаторыя іншыя, прычым забіта ці паранена больш за 200 чалавек». Скончыў ён свой выступ словамі, якія сталі знакамітымі: «Наша справа правае, вораг будзе разбіты. Перамога будзе за намі!»
21.15 Наркам абароны С. К. Цімашэнка падпісаў дырэктыву № 3 аб пераходзе ў рашучае контрнаступленне, аб нанясенні глыбокіх контрудараў з мэтай разгрому асноўных сіл суперніка на яго тэрыторыі на працягу 2 дзён.
Наперадзе было яшчэ 1417 дзён вайны...
У нашай краіне ўспамінаюць тых, хто коштам свайго жыцця выканаў абавязак па абароне Радзімы, усіх загінуўшых ад рук фашыстаў і памерлых у тыле ад голаду і нягод. Кошт Перамогі аказаўся занадта высокім — загінуў кожны трэці.
Сёння мы ўзгадваем хроніку самага доўгага дня.
04.00-04.30 З боку германскіх войскаў раптоўна быў адкрыты артылерыйскі агонь. Найбольш інтэнсіўна ён вёўся па ваенных гарадках у Брэсце і, асабліва па Брэсцкай крэпасці.
Пачатак барацьбы за крэпасць апісана ў кароткай справаздачы аб дзеяннях 6-й стралковай дывізіі:
«У 4 гадзіны раніцы 22 чэрвеня быў адкрыты ўраганны агонь па казармах, па выхадах з казармаў у цэнтральнай частцы крэпасці, па мастах і ўваходных варотах і дамах начальніцкага складу. Гэты налёт унёс замяшанне і выклікаў паніку сярод чырвонаармейскага складу. Камандны склад, які падвергся ў сваіх кватэрах нападу, быў часткова знішчаны».
04.30 Камандуючы Запаве генерал арміі Д. Г. Паўлаў патэлефанаваў 1-му сакратару ЦК Кампартыі Беларусі П. К. Панамарэнку і далажыў, што з 04.00 па ўсёй лініі мяжы, асабліва каля Брэста і Гродна, ідуць баі; самалёты саперніка бамбуюць заходнія раёны Беларусі.
05.30 Панамарэнка аператыўна сабраў партыйных і савецкіх кіраўнікоў рэспублікі і паведаміў ім аб нападзе.
У гэты час пры падтрымцы артылерыі і пад прыкрыццём авіяцыі войскі 2-й нямецкай танкавай групы і 4-й арміі пачалі фарсіраваць р. Заходні Буг.
06.00 У Маскве як быццам усё звычайна. Пачаліся перадачы ўсесаюзнага радыё. Урок гімнастыкі, "Піянерская зорка", у газетах абмяркоўваюцца надзённыя справы.
За акіянам газеты друкуюць пад велізарнымі аншлагамі - "Германія напала на Савецкі саюз".
07.00 У штабе Заходняга фронту ўсімі мерамі беспаспяхова спрабавалі аднавіць страчаную сувязь са штабамі войскаў і карпусоў. Правадная сувязь на лініях была пашкоджана бамбёжкай. Радыёсувязь па розных прычынах была страчана. Пасыланыя штабам у войскі афіцэры сувязі - парашутысты на сувязь не выходзілі.
07.15 У акругі была перададзена дырэктыва №2 наркама абароны, складзеная ў Крамлі і адрэдагаваная Сталіным:
«1. Войскам усімі сіламі і сродкамі абрынуцца на варожыя сілы і знішчыць іх у раёнах, дзе яны парушылі савецкую мяжу. У далейшым да асаблівага распараджэння наземнымі войскамі мяжу не пераходзіць.
2. Выведвальнай і баявой авіяцыі ўсталяваць месцы засяроджвання авіяцыі суперніка і групоўку яго наземных войскаў. Магутнымі ўдарамі бамбавальнай і штурмавой авіяцыі знішчыць авіяцыю на аэрадромах суперніка і разбамбаваць асноўныя групоўкі яго наземных войскаў. Удары авіяцыяй наносіць на глыбіню германскай тэрыторыі да 100-150 кіламетраў, разбамбаваць Кёнігсберг і Мемель. На тэрыторыю Фінляндыі і Румыніі да асаблівых указанняў налётаў не рабіць».
09.30 Прыняты ўказ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб мабілізацыі ваеннаабавязаных па Ленінградскім, Прыбалтыйскім асаблівым, Заходнім асаблівым, Кіеўскім асаблівым, Адэскім, Харкаўскім, Арлоўскім, Маскоўскім Архангельскім, Уральскім, Сібірскім, Прыволжскім-Паўволскім-Поўначы.
12.15 Намеснік Старшыні СНК СССР і наркам замежных спраў В. М. Молатаў паведаміў аб нападзенні Германіі на СССР: «Сёння ў 4 гадзіны раніцы, без прад'яўлення якіх-небудзь прэтэнзій да Савецкага Саюза, без аб'яўлення вайны, германскія войскі напалі на нашу краіну, атакавалі нашы межы ў бомбах Севастопаль, Каўнас і некаторыя іншыя, прычым забіта ці паранена больш за 200 чалавек». Скончыў ён свой выступ словамі, якія сталі знакамітымі: «Наша справа правае, вораг будзе разбіты. Перамога будзе за намі!»
21.15 Наркам абароны С. К. Цімашэнка падпісаў дырэктыву № 3 аб пераходзе ў рашучае контрнаступленне, аб нанясенні глыбокіх контрудараў з мэтай разгрому асноўных сіл суперніка на яго тэрыторыі на працягу 2 дзён.
Наперадзе было яшчэ 1417 дзён вайны...