Той самы першы год вайны...
Жнівень 1941 года - 24-ы месяц Другой сусветнай вайны. СССР уступіў у цяжкі перыяд сваёй гісторыі, калі пад магутным ціскам ворага даводзілася саступаць яму тэрыторыі і несці сур'ёзныя страты. У гэтай катастрафічнай сітуацыі байцы і камандзіры Чырвонай Арміі выконвалі свой абавязак да апошняга.
Нямецкія войскі па-ранейшаму вялі наступленне адразу на ўсіх стратэгічных напрамках. Вялікіх поспехаў ім удалося дасягнуць на Заходнім фронце, дзе ў пачатку жніўня ў раёне Рослаўля трапілі ў акружэнне часці 28-й арміі. Паводле нямецкіх звестак, было захоплена больш за 38 тысяч палонных. Яшчэ горш пачаўся месяц на Паўднёва-Заходнім фронце - 2 жніўня ў раёне ўкраінскага горада Умані нямецкія войскі замкнулі кацёл, у які патрапілі адразу 2 савецкія войскі - 6 і 12.
Паўднёвы фронт, каб не патрапіць у падобную сітуацыю, змушаны быў даволі імкліва адводзіць свае часткі на ўсход. У выніку, 5 жніўня пачаліся баі на подступах да Адэсы. А праз некалькі дзён горад апынуўся ў стане аблогі. 5 жніўня пачалася і абарона іншага марскога порта - Таліна, якая працягнулася да 27 жніўня. У адрозненне ад Таліна, Адэса трымалася да сярэдзіны кастрычніка.
На суцэльным чорным фоне параз меліся асобныя светлыя плямы перамог і подзвігаў - у асноўным, у паветры. Так, лётчык-знішчальнік малодшы лейтэнант Віктар Талаліхін у ноч на 7 жніўня адным з першых зрабіў начны таран, збіўшы каля Масквы бамбавік Heinkel He 111. На наступны дзень яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
8 жніўня савецкай марской авіяцыяй быў здзейснены першы налёт на Берлін, якія працягваліся да 5 верасня. За гэты час было здзейснена 52 самалёта-вылеты, падчас якіх было скінута больш за 36 тон фугасных і запальных бомбаў, а таксама 34 бомбы з улёткамі.
Аднак гэтыя лакальныя поспехі ў паветры не маглі кампенсаваць цяжкай абстаноўкі на зямлі, якая складалася зусім не на карысць тых, хто абараняўся.
На Паўночна-Заходнім фронце 12 жніўня немцамі быў прарваны Лужскі абарончы рубеж, пасля чаго вораг стаў развіваць наступ на Ленінград. 15 жніўня перадавыя часткі вермахта ўварваліся ў Ноўгарад, 20 жніўня быў узяты Чудаў і перарэзана чыгунка Масква - Ленінград.
Што да асноўнага стратэгічнага кірунку, маскоўскага, то 15 жніўня начальнік штаба Вярхоўнага камандавання сухапутных войскаў вермахта Франц Гальдэр запісаў у дзённіку, што танкавыя дывізіі моцна страцілі сваю матэрыяльную частку і здольныя працягваць марш толькі часткова. Цяпер група войскаў павінна перайсці да абароны, а гэта значыць, што ўсё зробленае і дасягнутае за гэты час было марным".