Паліфон “Каліёпа”

У Нясіжскай ратушы экспануецца рэдкі механічны музычны прыбор – паліфон, які атрымаў назву ў гонар красамоўнай грэчаскай багіні “Каліёпы” - музы эпічнай паэзіі, навукі і філасофіі.
Прызначаны ён для здымання гукаў музычных твораў з металічных дыскаў. Назва “паліфон” паходзіць ад грэчаскага слова “паліфанія”, што азначае – шматгалоснасць. Гучанне механізма нагадвае ігру на клавесіне з металічным адценнем. Дадзены паліфон створаны ў канцы ХІХ стагоддзя ў Германскай Імперыі. Складаецца ён з ніжняй шафы для захоўвання дыскаў і верхняй шафы з музычным мехнізмам. Ніжняя шафа ўстаноўлена на круглых ножках. Дзверца трымаецца на ніжных завесах, па баках фасада ўпрыгожаная разнымі накладкамі ў выглядзе паўкалон і ракайльных завіткоў. Зверху, над металічным дзяржаннем, знаходзіцца адтуліна замка. Унутры шафа падзелена фанернымі лістамі на сектары для захоўвання дыскаў. На стальніцы ўстаноўлена верхняя прамавугольная шафа, па баках аздобленая фігурнымі паўкалонамі. Дзверца з упрыгожанымі разьбой верхнімі вугламі і аркападобным шклом праз якое можна ўбачыць частку механізма і накладны дыск. Пры дзеянні механізма можна было сачыць за рухам дыска. Зверху шафа ўвянчаная патоўшчаным карнізам, упрыгожаным разнымі вертыкальнымі палосамі паабапал надпісу "Kalliope". Франтон паўкруглы, зверху і па баках аздоблены разнымі ўрнамі. Паліфон дзейнічае пры абаротах металічнага дыска з перфараваным краем, па ўсёй паверхні якога выбіты штыфты ў адпаведнасці з аранжыраваным творам. Дыск пры абаротах зачэплівае штыфтамі зубцы грабёнкі, тым самым прыводзіць у дзеянне смычкі, якія адкрываюць доступ
паветра да труб, у выніку чаго ўзнікае гук. У дзеянне паліфон прыходзіў пры дапамозе заводу спружыны абаротамі рычага. Асабліва цікавай асаблівасцю з’яўлялася тое, што прыбор мог быць і аўтаматычным: заведзеная спружына пачынала раскручвацца пасля апускання манеты ў адпаведную адтуліну. На бакавой панэлі дадзенага паліфона маецца адтуліна для манеты і металічнай накладка, на якой указана вартасць манеты: "Einwurf 10 Pfennig" (Кідок 10 пфенінгаў). Падобныя механізмы набылі папулярнасць у канцы ХІХ ст. у карчмах, рэстаранах, розных забаўляльных установах, у побыце заможных людзей. эпертуар складаўся з перазвонаў, найгрышаў, бытавой і забаўляльнай музыкі - модных песенек, танцаў, пьесак, а таксама асобных нумароў з папулярных опер, аперэт і інш. Выкананне музыкі насіла механістычнасць, пазбаўленасць выразнасці і мноства адценняў, бо паступовае ўзмацненне ці
паслабленне гучання было немагчымым.