Той самы першы год вайны...
30 верасня 1941 года пачалася бітва за Маскву, сталая першым этапам бітвы пад Масквой (30 верасня 1941 - 20 красавіка 1942 гады) - адной з галоўных падзей падчас усёй Другой сусветнай вайны.
Адольф Гітлер разглядаў узяцце Масквы, сталіцы СССР, як адну з галоўных ваенных і палітычных мэт аперацыі «Барбароса». Далей меркавалася поўнае знішчэнне самага вялікага савецкага горада разам з усім насельніцтвам.
Першапачатковы план бліцкрыгу меркаваў узяцце Масквы на працягу першых трох ці чатырох месяцаў вайны. Аднак, нягледзячы на поспехі вермахта ў першыя месяцы вайны, супраціўленне савецкіх войскаў, якое ўзмацнілася, перашкодзіла яго выкананню. У прыватнасці, бітва за Смаленск затрымала нямецкі наступ на Маскву на 2 месяцы, хаця першапачаткова планавалася захапіць сталіцу да наступлення халадоў.
Маскоўская аперацыя разгарнулася на вялізнай прасторы, межы якога на поўначы праходзілі па Волзе ад Калязіна да Ржэва, на захадзе - па чыгуначнай лініі Ржэў - Вязьма - Бранск, на поўдні - па ўмоўнай лініі Ражск - Гарбачова - Дзяцькава.
У ходзе распачатага 30 верасня 1941 г. генеральнага наступлення нямецкіх войскаў групы "Цэнтр" быў нанесены ўдар па войсках Бранскага фронту ў напрамку на Арол і ў абход Бранска з паўднёвага ўсходу. 2 кастрычніка перайшлі ў наступ яшчэ дзве групоўкі з раёнаў Духаўшчыны і Рослаўля. У першыя дні наступ суперніка развівалася паспяхова. Немцам удалося прарваць абарону і да 7 кастрычніка акружыць савецкія войскі. Шлях на Маскву, як меркавала нямецкае камандаванне, быў адчынены.
Акружаныя савецкія падраздзяленні на працягу двух тыдняў ва ўпартых баях утрымлівалі каля 20 нямецкіх дывізій. У гэты час спешна ўмацоўвалася лінія абароны, падцягваліся рэзервовыя войскі, але гітлераўцы працягвалі рвацца да Масквы. Баі ішлі ўжо за 80-100 км ад сталіцы. У сярэдзіне кастрычніка пачалася эвакуацыя з Масквы ўрадавых устаноў, прамысловых прадпрыемстваў, насельніцтва, а з 20 кастрычніка ў горадзе было ўведзена асаднае становішча.
На Маскоўскім напрамку паласу каля 800 км абаранялі войскі Заходняга, Бранскага, Рэзервовага франтоў, якія налічвалі каля 1,250 млн чалавек, больш за 10,5 тыс. гармат і мінамётаў (з іх каля 1200 супрацьтанкавых), 1044 танка.
У абарончым этапе Маскоўскай бітвы савецкія войскі панеслі вялізныя страты: 514338 чалавек - незваротныя страты і 143941 чалавек - санітарныя, і гэта без уліку народнага апалчэння, знішчальных батальёнаў, фарміраванняў НКУС і партызан.
Адольф Гітлер разглядаў узяцце Масквы, сталіцы СССР, як адну з галоўных ваенных і палітычных мэт аперацыі «Барбароса». Далей меркавалася поўнае знішчэнне самага вялікага савецкага горада разам з усім насельніцтвам.
Першапачатковы план бліцкрыгу меркаваў узяцце Масквы на працягу першых трох ці чатырох месяцаў вайны. Аднак, нягледзячы на поспехі вермахта ў першыя месяцы вайны, супраціўленне савецкіх войскаў, якое ўзмацнілася, перашкодзіла яго выкананню. У прыватнасці, бітва за Смаленск затрымала нямецкі наступ на Маскву на 2 месяцы, хаця першапачаткова планавалася захапіць сталіцу да наступлення халадоў.
Маскоўская аперацыя разгарнулася на вялізнай прасторы, межы якога на поўначы праходзілі па Волзе ад Калязіна да Ржэва, на захадзе - па чыгуначнай лініі Ржэў - Вязьма - Бранск, на поўдні - па ўмоўнай лініі Ражск - Гарбачова - Дзяцькава.
У ходзе распачатага 30 верасня 1941 г. генеральнага наступлення нямецкіх войскаў групы "Цэнтр" быў нанесены ўдар па войсках Бранскага фронту ў напрамку на Арол і ў абход Бранска з паўднёвага ўсходу. 2 кастрычніка перайшлі ў наступ яшчэ дзве групоўкі з раёнаў Духаўшчыны і Рослаўля. У першыя дні наступ суперніка развівалася паспяхова. Немцам удалося прарваць абарону і да 7 кастрычніка акружыць савецкія войскі. Шлях на Маскву, як меркавала нямецкае камандаванне, быў адчынены.
Акружаныя савецкія падраздзяленні на працягу двух тыдняў ва ўпартых баях утрымлівалі каля 20 нямецкіх дывізій. У гэты час спешна ўмацоўвалася лінія абароны, падцягваліся рэзервовыя войскі, але гітлераўцы працягвалі рвацца да Масквы. Баі ішлі ўжо за 80-100 км ад сталіцы. У сярэдзіне кастрычніка пачалася эвакуацыя з Масквы ўрадавых устаноў, прамысловых прадпрыемстваў, насельніцтва, а з 20 кастрычніка ў горадзе было ўведзена асаднае становішча.
На Маскоўскім напрамку паласу каля 800 км абаранялі войскі Заходняга, Бранскага, Рэзервовага франтоў, якія налічвалі каля 1,250 млн чалавек, больш за 10,5 тыс. гармат і мінамётаў (з іх каля 1200 супрацьтанкавых), 1044 танка.
У абарончым этапе Маскоўскай бітвы савецкія войскі панеслі вялізныя страты: 514338 чалавек - незваротныя страты і 143941 чалавек - санітарныя, і гэта без уліку народнага апалчэння, знішчальных батальёнаў, фарміраванняў НКУС і партызан.