Новая рубрыка - «Той самы першы год вайны»

У 2026 годзе спаўняецца 85 гадоў з пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Гэтай трагічнай для ўсяго былога савецкага народа даце прысвечана новая рубрыка «Той самы першы год вайны», якая ахоплівае перыяд ад распрацоўкі плана «Барбароса» і падзей 22 чэрвеня да гераічнага разгрому фашысцкіх войскаў пад Масквой у снежні 1941 года, дэманструючы крах бліцкрыгу і стойкасць Чырвонай Арміі ў найцяжэйшых абарончых баях.

Гістарычныя матэрыялы, якія будуць размешчаны ў рубрыцы, яшчэ раз падкрэсліваюць трагізм і гераізм першага года вайны, паказваючы, як стратэгічныя планы нацыстаў пацярпелі крах перад мужнасцю савецкіх салдат і народа.

Студзень 1941 года — сямнаццаты месяц Другой сусветнай вайны, маштабы якой працягваюць расці. Асноўнай тэндэнцыяй на еўрапейскім тэатры ваенных дзеянняў становіцца падрыхтоўка Германіі да вайны супраць СССР і падрыхтоўка СССР да вайны супраць гітлераўскага Рэйха.

Планы агрэсіі

Германія і СССР звязаны Дагаворам аб ненападзенні. Паміж краінамі вядзецца актыўны гандаль: Германія закупляе ў СССР сыравіну і сельскагаспадарчую прадукцыю, СССР атрымлівае ў Германіі крытычна важныя для прамысловага патэнцыялу тэхналогіі, абсталяванне, узоры найноўшай ваеннай тэхнікі. Масква і Берлін працягваюць гандаль у сілу неабходнасці атрымання той ці іншай прадукцыі, выдатна разумеючы непазбежнасць хуткай вайны.

Разварот германскай стратэгіі “на Усход” прадыктаваны жаданнем Гітлера дамагчыся стратэгічнага перавагі над асноўным праціўнікам —Вялікабрытаніяй. Пераўзыходзячы суперніка па прамысловым патэнцыяле, Германія крытычна саступала Вялікабрытаніі па наяўных рэсурсах. Наадварот, Вялікабрытанія пачала аднаўляцца пасля разгрому, які пацярпела яе сухапутная армія ў баях у маі-чэрвені 1940 года, і паступова назапашвала сілы.

У гэтых умовах Гітлер разлічваў, што паспяховая кампанія супраць СССР дасць яму неабходныя рэсурсы, якія дазволяць адолець у выніку Вялікабрытанію.

Недаацэньваючы ваенную моц СССР і яго прамысловы патэнцыял, нямецкія стратэгі лічылі: Савецкі Саюз не паспее скарыстацца пладамі ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва з Германіяй да вайны, пачаць якую меркавалася ў маі 1941 года.

Нямецкае камандаванне разумела небяспеку зацяцягнутай вайны з СССР. На неабходнасць не проста разбіць Чырвоную армію, а знішчыць савецкую дзяржаву як такую «адным імклівым ударам» Гітлер звяртаў увагу яшчэ 31 ліпеня 1940 года, калі ўпершыню апублікаваў планы вайны з Савецкім Саюзам.

Падрыхтоўка да невядомай вайны

Да сутычкі рыхтаваўся і СССР. Тое, што вайна з Германіяй, хутчэй за ўсё, адбудзецца, у Маскве разумелі яшчэ да падпісання пакта Молатава-Рыбентропа. Тое, што яна непазбежная, стала ясна восенню 1940 года, пасля правалу перамоваў СССР і Германіі аб урэгуляванні ўсходнееўрапейскай праблемы — Германія адмаўлялася прыбраць свае войскі з Усходняй Еўропы, і не жадала прызнаваць эканамічныя інтарэсы СССР у рэгіёне. Супастаўляючы гэтыя факты з ваеннымі падрыхтоўкамі Германіі, савецкае кіраўніцтва прыйшло да высновы аб непазбежнасці вайны. Пытанне было толькі ў тэрмінах нападу.

У студзені 1941 года савецкае вышэйшае камандаванне правяло серыю камандна-штабных гульняў. Як паведамляе вядомы ваенны гісторык Аляксей Ісаеў, задача на правядзенне гульняў фармулявалася наступным чынам: «даць практыку вышэйшаму камандаванню: а) у арганізацыі і планаванні франтавой і армейскай аперацыі, яе баявым і матэрыяльным забеспячэнні на ўсю глыбіню; б) у кіраванні аперацыяй, арганізацыі і забеспячэнні ўзаемадзеяння узброеных сіл і родаў войскаў і кіравання тылам».

Гэта значыць, гаворка ішла аб руціннай працэдуры праверкі і павышэння кваліфікацыі вышэйшага кіраўніцтва Узброеных Сіл.

Таго, што першапачатковы перыяд вайны абернецца катастрофай і крахам усіх даваенных аператыўных планаў, а баявыя дзеянні пойдуць па зусім нечаканым сцэнары, не чакаў ніхто. Вучыцца новым формам баявых дзеянняў Чырвонай Арміі прыдзецца не на макетах і картах, а на полі бою.